Ο Βυζαντινός Πόντος και οι εχθρικές εισβολές

O ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΣ ΠΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΕΧΘΡΙΚΕΣ ΕΙΣΒΟΛΕΣ

του ΝΙΚΟΥ ΝΙΚΟΛΟΥΔΗ
[inline:bp.jpg]

Ο χώρος του Πόντου έχει ιδιαίτερη σημασία για τη διακίνηση ποικίλων προϊόντων (εμπορευμάτων, ορυκτών κ.λπ.) με προέλευση τον εκτεταμένο ορεινό όγκο του Καυκάσου, τις πλούσιες πεδιάδες της νότιας Ρωσίας, τα Βαλκάνια, τον θαλάσσιο χώρο της Μεσογείου, το εσωτερικό της Μικράς Ασίας και της Εγγύς Ανατολής, ακόμη και για προϊόντα της μακρινής Άπω Ανατολής που κατέληγαν στον Πόντο μέσω μιας χερσαίας διακλάδωσης του θρυλικού Δρόμου του Μεταξιού. Γι’ αυτούς τους λόγους, τα ισχυρά κράτη που εξουσίαζαν τις ευρύτερες γεωγραφικές περιφέρειες με τις οποίες γειτνιάζει (Ρωσία, Καύκασο, Μικρά Ασία, Βαλκάνια, Μέση Ανατολή) επιδίωξαν κατά καιρούς να θέσουν τον Πόντο υπό τον έλεγχό τους. Παρά ταύτα, σε σχέση με άλλες ελληνικές χώρες ο Πόντος υπέστη πολύ λιγότερες περιπέτειες, χάρη στην ιδιαιτερότητα της γεωφυσικής του διαμόρφωσης που του προσφέρει δύο φυσικούς «συμμάχους»: προς Βορράν την αφιλόξενη Μαύρη Θάλασσα και προς Νότον τις Ποντιακές Άλπεις, το μεγάλο υψόμετρο των οποίων συμβάλλει στην ουσιαστική απομόνωσή του από το εσωτερικό της Μικράς Ασίας, αποτρέποντας σε μεγάλο βαθμό τις εισβολές από αυτή την κατεύθυνση.

Οι παλαιότερες εισβολές στον μεσαιωνικό Πόντο
Οι συγκρούσεις του βυζαντινού κράτους με τους Πέρσες τον 6ο αιώνα ουσιαστικά δεν επηρέασαν τον Πόντο. Η ίδρυση του αραβικού χαλιφάτου ανέτρεψε εντελώς την πολιτικοστρατιωτική ισορροπία στην ανατολική Μικρά Ασία και στην περιφέρεια του Καυκάσου, καθώς οι Άραβες άρχισαν να διενεργούν συστηματικές εισβολές στη μικρασιατική ενδοχώρα. Τον 9ο αιώνα ο αυξανόμενος αραβικός κίνδυνος κατέστησε αναγκαία την υιοθέτηση του συστήματος των Θεμάτων (μεγάλων διοικητικών και στρατιωτικών περιφερειών). Σε αυτά τα πλαίσια ιδρύθηκε και το Θέμα Χαλδίας (με απόσπαση του βορειοανατολικού τμήματος του παλαιότερου Θέματος Αρμενιάκων), το οποίο περιελάμβανε ολόκληρη την έκταση του Πόντου. Η ειδικότερη σκοπιμότητα της οργάνωσης του Θέματος Χαλδίας μπορεί να συσχετισθεί και με τον αναπροσανατολισμό των αραβικών επιδρομών, οι οποίες κατά τη διάρκεια του 9ου αιώνα άρχισαν να συμπεριλαμβάνουν και τον Πόντο.

Νεκτάριος Κατσιλιώτης

Ιστορικός - Εκδότης

Μπορεί επίσης να σας αρέσει...

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *